You are here: Početna » Saznajte Više » Međunarodni skupovi » “Dovoljno čakanja”, skice iz Slovenije
nedelja, 19 avg 2018

“Dovoljno čakanja”, skice iz Slovenije

lj_prajdMaju Pan sam upoznala feminističkim kanalima, teorijsko i aktivističko prepoznavanje na prvi pogled. Ona je filozofkinja i nezavisna aktivistkinja, solidarna sa svim obespravljenim i to je tačka na kojoj smo se srele, za obe je feminizam borba protiv seksističke opresije, ali i dekonstrukcija svih oblika dominacije i diskriminacije.

Pjeva u horu Kombinat, deo je kabaretske trupe Subkomite. Nas je povezala Biljana Stanković Lori, još jedna renesansna žena sa idejom o mogućoj budućoj saradnji na BeFemu, festivalu feminističke kulture i akcije, koji je moj najdraži i najuzbudljiviji projekat, nastao kao potvrda kontinuiteta feminističkog djelovanja na ovim prostorima. On počiva na ideji Žarane Papić “da mora zapravo da se radi protiv zatvaranja u vlastite granice i da je princip da se stalno prekoračuju granice.”

I zato je prelazak slovenačke granice i put za Ljubljanu bio logičan slijed. Povod je učešće u pratećem programu nedelje Parade ponosa (Teden parade ponosa) u cafeu Open. Moj zadatak je da govorim o politikama rekonstrukcije identiteta turbo folk diva u savremenoj Srbiji, testiram reakciju na moju tezu koja je prošla na vijeću Fakulteta političkih nauka i koju konačno branim u septembru, testiram i kapacitete da branim vlastiti tekst naspram kog osjećam zasićenje i umor. Iste večeri je projekcija filma “Prvi pravi ženski zvuk” o kultnom novosadskom alternativnom rok sastavu Boye, koji je u Beogradu bio prikazan u okviru BeFema. Tako sam i upoznala Vesnu, basistkinju Boya, koja je treća članica družine na putu za Sloveniju. Druga je Lori, koja je trebala da ima jam session sa slovenačkim umjetnicama, ali se u poslednjem trenutku odustalo.

U prepisci koja prethodi dolasku u Ljubljanu, Maja mi predstavlja Open kao “socijalni plac za zabavu”. To je mjesto okupljanja ljubljanske lezbejske i gej populacije, ali pre svega usmjereno na promociju otvorenog društva i politika različitosti. Socijalno angažovane teme, umjetnički performansi, izložbe, koncerti, filmske projekcije dio su njihovog redovnog programa. Spiritus movens ovog društvenog projekta je Suzana Tratnik, feministkinja, sociološkinja, dobitnica Prešernove nagrade za književno djelo, koja je bila vlasnica prvog lezbejskog kluba u Ljubljani Monokl i koja je prenjela ideju o dijalogu o lezbejskim i feminističkim temama i u Open.

U nedelji pre Parade ponosa Ljubljana je polje mnoštva kulturnih i muzičkih događaja. Upravo u toj nedelji se i desio napad na cafe Open, koji je bio išaran homofobnim porukama „Smrt pederima“. Pre godinu dana na istom ovom mjestu desio se napad na slovenačkog gej aktivistu Mitju Blažiča. Sve vreme mislim o osvajanju slobode kroz stvaranje slobodnih prostora. Prostor može biti test za stvarnost „područje koje će pomoći ljudima da saznaju gde su i ko su“ (Elin, 2002). Iako se danas čini da su prava na jednakost, ali i razliku dostupna, sistem nam iznova pokazuje svu krhkost osvojenih teritorija i regenerativni kapacitet tradicionalizma, patrijarhata, homofobije. Čak i u uređenom sistemu, kakav bi Slovenija trebala biti.

open

Cafe Open, Ljubljana 02.07.2010.

Porastu tenzije i homofobnim ispadima doprinosi i novi Porodični zakon, koji se nalazi proceduri donošenja u slovenačkom parlamentu i koji izjednačava homoseksualne sa heteroseksualnim brakovima.  Rastuća je netrpeljivost i otpor prema seksualnim i rodnim manjinama u Sloveniji poslednjih godinu dana. Crkva je napravila male nalepnice (kojima je oblepila neke od ulica Ljubljane) na kojima piše “Moški plus ženska jednako je = dete” a ispod je precrtana mogućnost istopolne zajednice i bebe. Slovenačka crkva ima gerilsku strategiju, ona nije ravnopravan institucionalni igrač kao Srpska pravoslavna crkva, koja je uspjela da zaustavi usvajanje Antidiskriminacioni zakon u skupštinskoj proceduri zbog člana 21, koji se odnosi na zabranu diskriminacije na osnovu rodnog identiteta i seksualne orijentacije.

crkva

“Ker podpiram raznolikost”

No, prisustvo homofobičnog diskursa u slovenačkom društvu, nije pokazatelj odsustva svijesti i volje za kontinuiranom izgradnjom političke kulture koja priznaje i poštuje pravo na različitost i pravo na nepripadanje bilo kojoj identitetskoj formaciji.
“Prava imaju jedino smisla ako su javna, dostupna, prisutna u oblikovanju svakodnevice” (Slapšak, 2009) i zato slovenačka LGBT zajednica uz podršku građana i građanki, političara i javnih ličnosti deseti put obilježava Međunarodni dan ponosa uličnom šetnjom centralnim ulicama Ljubljane.

Parada ponosa koju je organizovalo Društvo parade ponosa, koje čine predstavnici LGBT organizacija je krenula iz Metelkove ulice i procjena je da je bilo 250 ljudi. Primjećujem veliko prisustvo predstavnika italijanskih LGBT organizacija, organizovano su došle i članice ženske grupe Centar za nenasilnu komunikaciju. Lili Vučenović, koja je dugi niz godina angažovana u radu ove organizacije koja se bori protiv nasilja nad ženama, bila je moj vodič kroz slovenačko zakonodavstvo i feminističku scenu. Od poznatih političara u povorci su bili ljubljanski gradonačelnik Zoran Janković, koji je i pokrovitelj Parade, te predsjednik slovenačkog parlamenta Pavel Gantar, koji su se obratili skupu na Prešernovom trgu, gdje se šetnja završila. Politički i simbolički kapital njihovog obraćanja nisam mogla prepoznati do kraja, obzirom da ne govorim slovenački jezik, ali je reakcija bila topla i jaka. Najveća zvijezda je svakako Katarina Kresal, ministarka unutrašnjih poslova, čije pojavljivanje je izazvalo najveću euforiju, kako u redovima prisutnih medijskih kuća, tako i samih učesnika i učesnica Parade, koji su je pozdravili burnim aplauzom. Ona izgleda kao holivudska diva, ali to nije presudno, jer je napravila kanale saradnje sa civilnim sektorom, koji su učinkoviti i pokazuje duboko razumjevanje koncepta ljudskih prava. Katarinu slovenačka javna scena voli, zato što je bila voljna da uči i da sluša organizacije civilnog društva, da prepozna kontinuitet znanja i borbe. Osobina koja tako nedostaje ovdašnjim političarima. I potpuno sam sigurna da samo žene mogu stvarati takvu politiku. Katarina Kresal se nije obratila skupu na Prešernovom trgu i nepogrešivo detektujem potpuno odsustvo govornica, koje je obrnuto proporcionalno ogromnom broju žena koje povorku čine. I opet mislim kako nas marginalizacija mora držati stalno budnima.

Šetnja je vesela, bezbrižna i “ponosna”, no ne mogu pobjeći, kao od naučene lekcije, od bezbjednosnog aspekta Parade. Iako sam čula da je ove godine, kao rezultat napada na cafe Open, više policije na ulicama, ja ih skoro ne primjećujem. Neformalno saznajem da su dobili, stroga uputstva od ministarke o tretmanu sudionika i sudionica, oni su tu zaista podrška. Konačni utisak bi vjerovatno bio pozitivan, da sa prozora jedne zgrade se nije zavijorila bijela zastava sa znakom karantanskog lava. Kako mi tumače to je akt zagovaranja ektremno nacionalističnih kulturnih i političkih pitanja, koji dolazi od predstavnika desničarskih organizacija, kao što su Hervardi, pa Zavod 25. junij, projekta kao što je "Tukaj je Slovenija", te u okviru političke partije Stranka Slovenskega naroda.
Ali ja vidim da to nije pravo lice Ljubljane, jer ljudi van povorke se osmjehuju, mašu i želim da vjerujem podržavaju pravo na razliku, pravo na izbor da se identitet živi slobodno, sigurno  i bez ograničenja.

lj_prajd2

Ljubljana, 03.07.2010.

Za mene deseta slovenačka Parada ponosa pod sloganom “Dovoljno čakanja” je prva. Negdje na pola puta između akta politike i akta komercijalizacije. U Srbiji je 27. juna prvi put razvijena zastava duginih boja, simbol LGBT osoba širom sveta, sa zgrade u kojoj se nalaze prostorije Zaštitnika građana. Mali korak. Revolucionaran. Uvek sve poredim sa Srbijom, zaglavljenoj “u trajnosti mitova i u inerciji konzervativizma” (Kolakovski, 1989), u pokušaju implementacije standarda Evropske Unije u vrednosni i legislativni sistem. Politika je postala  intervencija na površini i pitanje je da li će imati snagu kapitala društvene promene koja će pokrenuti suštinske reforme.
Ali takvu Srbije ne želim da mislim i zato dok joj se vraćam ja mislim Piran, moju slovenačku ljubav na pogled prvi.

Jelena Višnjić
Beograd, jul 2010.

 

Komentari
Dodaj Novi
Dodaj komentar
Ime:
Email:
 
Naslov:
UBBCode:
[b] [i] [u] [url] [quote] [code] [img] 
 
Morate navesti anti-spam kod koji stoji na slici.

3.26 Copyright (C) 2008 Compojoom.com / Copyright (C) 2007 Alain Georgette / Copyright (C) 2006 Frantisek Hliva. All rights reserved."