You are here: Početna » Kolumne » Martini Osvrti » Psihoanaliza i lezbejstvo II deo
petak, 19 okt 2018

Psihoanaliza i lezbejstvo II deo

(perverzija, gender, transseksualizam)
Termin perverzija izvden je iz latinskog jezika: pervertere (izokrenuti), koristi se u psihijatriji, a upotrebljavaju ga i seksolozi da označe, čas pejorativno, čas vrednujući ih, seksualna iskustva koja se smatraju devijacijama u odnosu na društveno-seksualnu „normalnost“. Od sredine devetnaestog veka psihijatrijska nauka svrstava među perverzije isto tako i razna seksualna iskustva kao što su: incest, zoofilija, pedofilija, pederastija, lezbejstvo, fetišizam, sado-mazohizam, transvestizam, narcizam, autoerotizam, korpofilija, nekrofilija, egzibicionizam, voajerizam, seksualne mutilacije (sakaćenje, unakazivanje).
Godine 1987. reč perverzija zamenjena je u svetskoj psihijatrijskoj terminoglogiji rečju parafilija, koja obuhvata seksualna iskustva u kojima je partner bilo subjekat sveden na fetiš (sado-mazohizam, pedofilija), bilo vlastito telo onoga ko se odaje parafiliji (transvestizam, egzibicionizam), bilo životinja ili objekat (zoofilija, fetišizam). U ovom, novom smislu, pojam perverzije (parafilije) lišen je svake vrednosne konotacije, i pozitivne i negativne.

Perverzija je oduvek bila vezana za sve moguće oblike erotske umetnosti na Istoku i na Zapadu; zato su varijacije na temu perverzija mnogostruke prema tome o kojim se razdobljima, zemljama, kulturama, običajima radi. Ponekad i ponegde se dešavalo da su perverzije žestoko odbacivane, bivale marginalizovane i izazivale gnušanje, a opet, na nekom drugom mestu, ili na istom tom, samo u neko drugo vreme, perverzije su bivale visoko pozitivno vrednovane od starne pisaca, umetnika i filozofa, koji su ih smatrali višim nivoom svesti, ili razvoja uopšte, u odnosu na takozvana normalna seksualna iskustva. Tako će u nekim delovima Afrike biti dopušten plemenski obred seksualne mutilacije u vidu incizije (rasecanje tela), koji će, nasuprot tome, u Evropi biti smatran za zločin. To je bio slučaj i sa homoseksualnošću. Smatrana u antičkoj Grčkoj najvišim oblikom ljubavi, da bi zatim hrišćanstvo videlo u njoj satanski porok; svrstana u psihijatrijskoj nauci devetnaestog veka u vid seksualne degeneracije, da bi, najzad, 1974. godine homoseksualnost bila priznata kao jedan od oblika seksualnosti u modernim demokratskim zemljama, tako da se više nije nalazila u katalogu novih perverzija u trećem broju „Dijagnostičkog i statističkog priručnika za mentalne poremećaje“, koji je 1987. godine izdalo Američko udruženje psihijatara.

Veliki američki psihijatar i psihoanalitičar Robert Stoler uvodi posebno pojam diferencijacije pola i roda. Njegovo glavno delo „Sex and Gender“ („Pol i rod“) objavljeno je 1968. godine i prevedeno je na francuski deset godina kasnije pod nazivom „Istraživanje o seksualnom identitetu“. Ovo delo, kao i brojni drugi tekstovi, obnoviće klinički pristup perverziji u celini, a posebno ženskom fetičizmu i transseksualizmu.
Gender služi za razlikovanje polova (u anatomskom smislu) i identiteta (u društvenom ili psihičkom smislu) i označava ocećaj (društveni ili psihički) seksualnog identiteta, dok pol određuje anatomsku organizaciju različizosti između muškog i ženskog. Gender je i moralni, politički i kulturni entitet, tačnije – ideološka konstrukcija, dok pol ostaje anatomska specifičost.

Godine 1975, po rečima istoričarke Natalije Zemon Dejvis, osetila se potreba za potpuno novim tumačenjem istorije, koje će uzeti u obzir razliku između muškarca i žene, koja je to tada bila skrivana. Ubrzo je pojam gender prihvaćen u američkim univerzitetskim radovioma, posebno kod feministkinja, koje su ga proširile. Naime, one su potvrdile da je i pol kulturološka tvorevina, tj. gender , nevezana za biološku razliku. Otuda ideja da svaka osoba može da promeni pol, shodno rodu ili ulozi koju je sebi dodelila, da bi se oslobodila zavisnosti i oklopa, koje joj nameće društvo.

Džudit Batler je 1990. godine objavila knjigu, u kojoj je dalje razvijala pojam roda, oslanjajući se na radove Žaka Lakana, Mišela Fukoa i Žaka Deride, i uvodeći kult borderline (graničnih stanja) tvrdeći da je svaka razlika još uvek nejasna i da transseksualizam, na primer, u crnačkim zajednicama, jeste jedan od načina da se sruši uspostavljeni red odbijanjem povinovanja biološkoj razlici, koju su, zapravo, uspostavili belci. Zanimljiva su njena tumačenja transseksualizma, lezbejstva, biranje uloga u erotskoj vezi, zamena uloga u ljubavnom paru.

Termin „transseksualizam“ je uveden 1954. godine u američku psihijatriju, da bi označio psihički poremećaj seksualnog identiteta, koji se odlikuje nepokolebljivim ubeđenjem osobe da pripada suprotnom polu od svog biološkog. Književnost i mitologija pokazuju da je želja da se promeni pol postojala mnogo pre nastanka samog termina. U istoriji su poznati primeri opata Šoazija (1644 - 1734), koji je nosio žensku odeću i sebe nazivao groficom De Bar, kao i viteza Eona de Bomona (1728 - 1810), koji je radio u tajnoj diplomatiji Luja XV, stalno se oblačeći i predstavljajući se kao žensko. U grčkoj mitologiji tri lika svedoče o ovom fenomenu : Kibela, Atis i Hermafrodit.

U devetnaestom veku prikupljeni su mnogobrojni slučajevi transformacije seksualnog identiteta, koji su nazivani transvestizmom (ili travestizmom) i hermafroditizmom (ili interseksualnošću). Medicinska literatura, s kraja devetnaestog veka, beleži slučaj hermafrodita Erkilin Barben (1838 – 1868). Ona je bila odgajana u jednom devojačkom manastiru, iako se osecala kao dečak i bila istovremeno muškog i ženskog pola (imala je mali penis, mokraćni kanal sa razrezom i usne). Nakon što je uspela da sudski promeni svoj pol, nije mogla da podnese svoj novi identitet i izvršila je samoubistvo u svojoj tridesetoj godini, uz pomoć rešoa na ugalj.

Tek su uspesi u oblasti hirurgije i medicine, a pre svega inovacije na polju genetike, koje su 1959. godine omogućile da se konačno utvrdi hromozomska formula muškarca (XY) i žene (XX) – ili „genetski pol“ – doveli do uspostavljanja jasne razlike između hermafroditizma, transvestizma i pravog transseksualizma, koji se tada pojavio kao fascinantna enigma, koja je ponovo oživela glavne mitove o boginjama-majkama na kojima počiva antička mitologija.

Ako je transvestizam (ili eonizam) prerušavanje, koje može da dovede do perverzije ili do fetišizma, a ako je hermafroditizam poremećaj u polnim žlezdama, jedino transseksualizam navodi osobu da promeni svoj izgled u potpunosti, kako na spoljašnjem tako i na unutrašnjem planu, tacnije – da svoj biološki polni organ, hirurškim putem, promeni u veštački polni organ suprotnog pola. Tako je muški transseksualac ubeđen da je žena, iako je anatomski muško, isto kao što je i anatomski ženska transseksualka uverena da je muškarac.

Sa neverovatnim razvojem plastične hirurgije i spektakularnim publicitetom koji je televizija davala poznatim slučajevima dobrovoljne emaskulacije, promene polnog organa i ličnog opisa, transseksualizam je izazvao široke i veoma raznolike interpretacije i debate sedamdesetih godina. Specifična je analiza ovog fenomena koju je dala Dženis Rejmond. U svojoj oštroj osvetničkoj knjizi, koju je 1981. godine napisala ova poznata američka feministkinja, ona optužuje muškarce da su ovim hteli da još više potčine žene, uzimajući im njihov pol, njihov identitet i anatomiju.

Proučavanje slučajeva ženskog transseksualizma pokazuje da žene bolje od muškaraca podnose anatomsku transformaciju, kojom se pretvaraju u muškarce, što daje materijala za dalja istraživanja ženske seksualnosti.

Luteratura: REČNIK PSIHOANALIZE, Elizabet Rudinesko i Mišel Plon; Izdavačka knjižarnica Zorana Stojanovića, Sremski Karlovci, Novi Sad, 2002.


Marta

Komentari
Dodaj Novi
Dodaj komentar
Ime:
Email:
 
Naslov:
UBBCode:
[b] [i] [u] [url] [quote] [code] [img] 
 
Morate navesti anti-spam kod koji stoji na slici.

3.26 Copyright (C) 2008 Compojoom.com / Copyright (C) 2007 Alain Georgette / Copyright (C) 2006 Frantisek Hliva. All rights reserved."